مقالات محبوب
گیاهان دارویی ایران؛ طلای گمشده در دنیای گیاهان
در این نوشته شما می خوانید :
معرفی جامع طب سنتی ایران زمین
در این مقاله سعی داریم به بررسی تاریخچه گیاهان دارویی در ایران، نام های معروف و اهمیت علمی آنها در زمینه پزشکی بپردازیم. ایران با تنوع اقلیمی و جغرافیایی خود باغی است که گیاهان دارویی با انبوهی از شگفتی های طبیعی در آن رشد می کنند و از آنجایی که این گیاهان به طور سنتی در درمان بیماری ها استفاده می شده است، تجربیات بی شماری را در خود جای داده است.
با نگاهی به گذشته، این مقاله نه تنها به بررسی کاربردهای سنتی گیاهان دارویی می پردازد، بلکه سعی در ارائه دیدگاه ها و تحقیقات علمی جدید در زمینه گیاهان دارویی ایران دارد. از اثرات درمانی گیاهان مختلف گرفته تا مطالعات علمی بر روی ترکیبات فعال این گیاهان، سعی خواهیم کرد این مسیرهای غنی را برای شما باز کنیم.
تاریخچه گیاهان دارویی ایران :
در تاریخ باستان و در طول تاریخ گنجینه بشر، گیاهان همیشه نقش بینظیری در زندگی انسان داشتهاند.
از قدیم الایام ایرانیان با به دست آوردن گیاهان دارویی از خواص درمانی این مواهب طبیعی بهره مند شده اند. گیاهان دارویی ایران دارای گنجینه فرهنگی و تاریخی هستند که نه تنها در درمان بیماری ها بلکه در حفظ سلامت و ارتقای کیفیت زندگی نقش بسیار مهمی دارند.
از گذشته تا به امروز ایرانیان از گیاهان به عنوان عناصر درمانی استفاده می کردند. در آثار باستانی مانند «اوستا» مفاهیم مربوط به استفاده از گیاهان به عنوان دارو به وضوح ذکر شده است. همچنین در تاریخ ایران تأسیس بنیادهای طب سنتی و استفاده از گیاهان دارویی به دوره هخامنشیان برمی گردد. آثار باستانی نشان می دهد که ایرانیان از گیاهان به عنوان درمان سنتی استفاده می کنند و حتی مراسم مربوط به آن را برگزار می کنند.
معروف ترین گیاهان دارویی در ایران:
تاریخچهٔ طولانی و پرباری دارند و از آنها به عنوان منابع ارزشمند در درمان بسیاری از بیماریها استفاده میشود. توجه به خصوصیات علمی این گیاهان، تحقیقات بیشتر و بهروزرسانی در زمینه درمانهای طبیعی و سنتی را امکانپذیر میسازد.
زعفران یا زرع (Saffron):
ایران به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان زعفران در جهان شناخته میشود. زعفران به عنوان “زرع” نیز در ایران شناخته میشود.گیاهی که برای استخراج زعفران که یکی از گرانترین ادویههای جهان است، معروف است. در ایران به عنوان “زرع” نیز شناخته میشود.
زعفران یکی از گیاهان دارویی معروف است که به عنوان یک ادویه گرانقیمت و همچنین دارویی با خواص بسیاری شناخته شده است. در ادامه، به برخی از خواص درمانی زعفران اشاره میشود:
ترکیبات فعال: زعفران حاوی ترکیباتی مانند کاروتنوئیدها، سافرانال، و کروسین میباشد. این ترکیبات به عنوان آنتیاکسیدانها شناخته شده و میتوانند در جلوگیری از آسیب سلولی ناشی از استرس اکسیداتیو نقش داشته باشند.
خواص درمانی: زعفران ممکن است خواص آرامبخش، ضد التهابی، ضد افسردگی، و حتی در کاهش علائم پیشآییندههای بیماریهای قلبی مفید باشد. همچنین، در برخی تحقیقات، اثرات مثبت زعفران در کاهش اضطراب و بهبود خلق و خو روانی نیز مشاهده شده است.
ضد افسردگی: زعفران میتواند برای بهبود وضعیت مزاجی و کاهش علائم افسردگی مفید باشد. تحقیقات نشان داده است که مواد فعال زعفران میتوانند به افزایش سطح سروتونین (هورمون خوشحالی) در مغز کمک کنند.
ضد التهابی: ترکیبات موجود در زعفران، به خصوص کروسین، خواص ضد التهابی دارند. این خاصیت میتواند در کاهش التهابهای مرتبط با برخی از بیماریها مؤثر باشد.
ضد اکسیدانی: زعفران حاوی آنتیاکسیدانهای قوی مانند کاروتنوئیدها و کروسین است. این مواد میتوانند از آسیب سلولی ناشی از استرس اکسیداتیو جلوگیری کنند.
کاهش نفوذ آب و الگوی خواب بهتر: برخی تحقیقات نشان دادهاند که مصرف زعفران میتواند باعث بهبود کیفیت خواب و کاهش نفوذ آب در بافتهای بدن شود.
تأثیرات ضد سرطانی: برخی مطالعات نشان دادهاند که ترکیبات موجود در زعفران ممکن است در پیشگیری از برخی انواع سرطان، به ویژه سرطان پستان و روده، نقش داشته باشند.
کاهش علائم پیشقاعدگی: زعفران ممکن است برای کاهش علائم پیشقاعدگی مؤثر باشد. تحقیقات نشان داده است که مصرف منظم زعفران میتواند تأثیرات مثبتی بر سلامت زنان در دوران پیشقاعدگی داشته باشد.
با این حال، قبل از هر تصمیمی مرتبط با سلامت، توصیه میشود با یک پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. همچنین، در صورتی که به دنبال درمان یا استفاده درمانی هستید، بهتر است به راهنمایی پزشک مراجعه کنید.
گل گاوزبان (Borage):
این گیاه با نام “گاوزبان” در ایران معروف است و خواص ضدالتهابی و ضدسمی دارد.در فارسی به نام “گاوزبان” شناخته میشود و به عنوان یک گیاه دارویی با خواص ضد التهابی و خنثیکننده سموم مورد استفاده قرار میگیرد
گل گاوزبان یک گیاه دارویی است که در سنتهای طب سنتی مختلف، از جمله طب ایرانی، طب چینی، و طب هندی، به عنوان یک گیاه با خواص درمانی مورد استفاده قرار میگیرد. در زیر، به برخی از خواص درمانی گل گاوزبان اشاره شده است:
ترکیبات فعال: گلگاوزبان حاوی ترکیبات مانند فلاونوئیدها، اسانسها، و ترکیبات گلیکوزیدی میباشد. این ترکیبات به عنوان ضد التهابی، ضد باکتریایی، و آرامبخش شناخته میشوند.
خواص درمانی: گلگاوزبان ممکن است در درمان مشکلات دستگاه تنفسی، ضد التهاب، و کاهش سرفه مؤثر باشد. همچنین، به عنوان یک گیاه آرامبخش، میتواند در مواجهه با استرس و اضطراب کمک کند.
ضد التهابی: گل گاوزبان دارای خواص ضد التهابی است که میتواند در کاهش التهابهای مرتبط با بیماریهای مختلف، از جمله التهابهای مفصلی، مؤثر باشد.
ضد سمی: این گیاه ممکن است دارای خواص ضد سمی باشد و بتواند به تنظیم سیستم ایمنی بدن کمک کند.
خواص ضدباکتریایی و ضد ویروسی: برخی تحقیقات نشان دادهاند که گل گاوزبان ممکن است خواص ضد باکتری و ضد ویروسی داشته باشد. این خاصیت میتواند در مقابله با عفونتها و بیماریهای عفونی مفید باشد.
تقویت سیستم ایمنی: برخی ترکیبات موجود در گل گاوزبان ممکن است به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کنند، که این خاصیت میتواند در پیشگیری از بیماریها مؤثر باشد.
تأثیرات آرامبخش: استفاده از گل گاوزبان ممکن است تأثیرات آرامبخش داشته باشد و در کاهش استرس و اضطراب به کار رود.
کاهش علائم مشکلات گوارشی: برخی از مطالعات نشان میدهند که گل گاوزبان میتواند در کاهش علائم مشکلات گوارشی، از جمله نفخ و دل درد، موثر باشد.
استفاده در درمان آلرژیها: برخی از افراد از گل گاوزبان به عنوان یک راهکار طبیعی برای کنترل علائم آلرژیها استفاده میکنند.
توجه داشته باشید که قبل از هر گونه استفاده درمانی یا تغییرات در رژیم غذایی، توصیه میشود با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید، به ویژه اگر شما دچار مشکلات سلامتی خاصی هستید یا داروهای دیگری مصرف میکنید.
آویشن (Thyme):
به عنوان یک گیاه دارویی با خواص ضدباکتری، ضدالتهابی و ضدکمخونی در ایران استفاده میشود.گیاهی با خواص ضد باکتریایی و ضد التهابی که در آشپزی و درمان برخی بیماریها مورد استفاده قرار میگیرد.
آویشن یک گیاه دارویی با خصوصیات بویایی و طعمی خاص است که در آشپزی و طب سنتی از آن استفاده میشود. آویشن دارای خواص درمانی متعددی است که در زیر به برخی از این خواص اشاره شده است:
ترکیبات فعال: آویشن شامل اسانسها، تاننها، و ترکیبات فلاونوئیدی است. ترکیبات اسانسی مانند تیمول و کارواکرول به خصوص به عنوان ضد باکتری و ضد قارچ شناخته میشوند.
خواص درمانی: آویشن ممکن است در درمان مشکلات گوارشی، تسکین دردهای عضلانی و مفصلی، ضد باکتریایی و ضد قارچی، و حتی بهبود عملکرد حافظه و تمرکز مفید باشد. همچنین، این گیاه به عنوان ضد التهابی نیز شناخته شده است.
ضد باکتریایی و ضد قارچی: آویشن دارای خواص ضد باکتری و ضد قارچی است. تحقیقات نشان دادهاند که این گیاه میتواند در مقابل باکتریها و قارچها مؤثر باشد.
ضد التهابی: ترکیبات فعال موجود در آویشن، به خصوص تیمول و کارواکرول، خواص ضد التهابی دارند که میتواند در کاهش التهابهای مرتبط با بیماریهای مختلف، از جمله التهابهای مفصلی، مؤثر باشد.
تسکیندهنده سیستم گوارشی: آویشن ممکن است خواص تسکیندهنده داشته باشد و در کاهش علائم مشکلات گوارشی، از جمله نفخ و درد معده، تأثیرگذار باشد.
تقویت سیستم ایمنی: برخی تحقیقات نشان میدهد که آویشن ممکن است به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کرده و در پیشگیری از برخی از بیماریها نقش داشته باشد.
خواص ضد اکسیدانی: ترکیبات آنتیاکسیدانی در آویشن، میتواند از آسیب سلولی ناشی از استرس اکسیداتیو جلوگیری کند.
تأثیرات ضد اسپاسماتیک: آویشن ممکن است خواص ضد اسپاسماتیک داشته باشد که میتواند در بهبود علائم برخی از مشکلات تنفسی، مانند آسم، مؤثر باشد.
استفاده در درمان عفونتهای ریه: برخی مطالعات حاکی از این است که آویشن ممکن است در درمان عفونتهای ریه، مانند سینوزیت، کمک کند.
با این حال، باید به یاد داشت که استفاده از هر گیاه دارویی باید با دقت صورت گیرد، و قبل از هر تصمیم مرتبط با سلامت، توصیه میشود با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. همچنین، زنان باردار و افرادی که به هر دلیلی ممکن است به گیاهان
آقطی (Sambucus ebulus):
این گیاه به عنوان یکی از گیاهان دارویی معروف در ایران شناخته میشود. خواص ضد التهابی و ضد برفک این گیاه در درمان برخی بیماریها از جمله مهمترین خصوصیات آن محسوب میشود.
ترکیبات فعال: آقطر حاوی ترکیبات مانند فلاوونوئیدها، تانینها، و ترکیبات آروماتیک است. این گیاه به عنوان یک ضد التهابی طبیعی معروف است و در درمان التهابات مختلف، از جمله التهابات دستگاه گوارش، مؤثر است.
آقطر یکی از گیاهان دارویی معروف است که در سنتهای طب سنتی مختلف، از جمله طب ایرانی، طب چینی، و طب هندی، به عنوان یک گیاه با خواص درمانی استفاده میشود. در زیر به برخی از خواص درمانی آقطر اشاره شده است:
ضد التهابی: آقطر دارای خواص ضد التهابی است که میتواند در کاهش التهابهای مرتبط با برخی از بیماریها، از جمله التهابهای مفصلی، مؤثر باشد.
ضد اسپاسماتیک: ترکیبات موجود در آقطر ممکن است خواص ضد اسپاسماتیک داشته باشد که میتواند در کاهش تشنجها و اسپاسمهای عضلات، به ویژه در موارد مشکلات گوارشی، مؤثر باشد.
تسکیندهنده سیستم گوارشی: آقطر ممکن است خواص تسکیندهنده داشته باشد و در کاهش علائم مشکلات گوارشی، از جمله نفخ و درد معده، تأثیرگذار باشد.
ضد اکسیدانی: ترکیبات آنتیاکسیدانی در آقطر، میتوانند از آسیب سلولی ناشی از استرس اکسیداتیو جلوگیری کنند.
کاهش علائم مشکلات تنفسی: برخی از مطالعات حاکی از این است که آقطر ممکن است در بهبود علائم برخی از مشکلات تنفسی، مانند آسم، تأثیرگذار باشد.
استفاده در درمان عفونتها: آقطر به عنوان یک گیاه ضد میکروبی مورد استفاده قرار میگیرد و ممکن است در درمان برخی از عفونتها و التهابات مؤثر باشد.
همچنین، برای استفاده از آقطر به عنوان گیاه دارویی، توصیه میشود با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید. استفاده نادرست یا بیدقت از گیاهان دارویی ممکن است عوارض جانبی داشته باشد یا با داروهای دیگر تداخل ایجاد کند.
نعناع یا پودینه (peppermint):
نعناع در ایران به عنوان “پودینه” شناخته میشود و خواص آنتیباکتریال و آرامبخشی این گیاه آن را در درمان اختلالات گوارشی و استرس مفید میکند.نعناع یکی از گیاهان دارویی معروف و مورد استفاده گسترده در طب سنتی است.
ترکیبات فعال: نعناع شامل اسانسها و ترکیبات فلاوونوئیدی است. خواص ضد برفک و آرامبخشی نعناع برای کاهش استرس، افزایش هضم، و درمان سردرد استفاده میشود.
این گیاه به دلیل خواص درمانی و آرامشبخشی که دارد، در انواع محصولات از شیرینیپزی تا چایها مورد استفاده قرار میگیرد. در زیر، به برخی از خواص درمانی نعناع اشاره میشود:
ضد اسپاسماتیک: نعناع ممکن است خواص ضد اسپاسماتیک داشته باشد، که به کاهش تشنج و اسپاسم عضلات، به ویژه در موارد مشکلات گوارشی مانند کلیه، معده و رودهها، کمک کند.
تسکیندهنده مشکلات گوارشی: نعناع میتواند در کاهش مشکلات گوارشی مانند نفخ، درد معده و گلو، سوء هاضمه، و تهوع مؤثر باشد.
ضد باکتری و ضد قارچی: این گیاه دارای خواص ضد باکتری و ضد قارچی است که میتواند در جلوگیری از عفونتها و التهابات دستگاه تنفسی و دستگاه گوارش مؤثر باشد.
آرامبخش و ضد استرس: بخارات نعناع یا مصرف آن در چای میتواند خاصیت آرامبخشی داشته باشد و به کاهش استرس و اضطراب کمک کند.
کاهش علائم سرفه و سرفه خشک: مصرف نعناع ممکن است در کاهش علائم سرفه و سرفه خشک مؤثر باشد، به خصوص زمانی که با استفاده از این گیاه بخاراتی تولید میشود.
تأثیرات ضد اکسیدانی: نعناع حاوی ترکیبات آنتیاکسیدانی است که میتواند از آسیب سلولی ناشی از استرس اکسیداتیو جلوگیری کند.
استفاده در درمان سرماخوردگی: مصرف نعناع در چای یا بخارات آن ممکن است در کاهش علائم سرماخوردگی مانند گلو درد و آبریزش بینی مؤثر باشد.
توصیه میشود که قبل از هر استفاده درمانی، بهتر است با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کرده و مطمئن شوید که استفاده از نعناع با وضعیت سلامت شما سازگار است، به خصوص اگر داروهای دیگری مصرف میکنید.
خارمریم یا اپیتیم (Silybmommarianum) :
این گیاه با نام “اپیتیم” در ایران شناخته میشود و دارای خواص ضدسرفه و ضد التهابی است.خارمریم یا خارمشیره یک گیاه دارویی است که در طب سنتی مختلف، از جمله طب ایرانی و طب چینی، به عنوان یک گیاه با خواص درمانی استفاده میشود.
ترکیبات فعال: خارمریم دارای ترکیباتی چون اسانسها و تانینها است. این گیاه به عنوان یک ضدسرفه طبیعی در درمان سرفه و علائم سرماخوردگی مورد استفاده قرار میگیرد.
در زیر به برخی از خواص درمانی خارمریم اشاره شده است:
ضد التهابی و ضد عفونی: خارمریم دارای خواص ضد التهابی و ضد عفونی است که میتواند در کاهش التهابها و مقابله با عفونتها مؤثر باشد.
تسکیندهنده مشکلات گوارشی: مصرف خارمریم ممکن است در کاهش مشکلات گوارشی مانند درد معده، نفخ، و سوء هاضمه کمک کند.
ضد اکسیدانی: ترکیبات آنتیاکسیدانی موجود در خارمریم میتوانند از آسیب سلولی ناشی از استرس اکسیداتیو جلوگیری کنند.
تقویت سیستم ایمنی: خارمریم ممکن است به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کرده و برخی از بیماریها را از بین ببرد.
کاهش علائم التهاب مفصلی: تحقیقات نشان دادهاند که خارمریم ممکن است در کاهش علائم التهاب مفصلی، مانند درد و تورم مؤثر باشد.
استفاده در درمان برخی اختلالات پوستی: خارمریم ممکن است در درمان برخی از مشکلات پوستی مانند جوش، زگیل، و خارش کمک کند.
تأثیرات آرامبخش: خارمریم به عنوان یک گیاه آرامبخش معروف است که مصرف آن میتواند به کاهش استرس و اضطراب کمک کند.
هرچند که خارمریم خواص درمانی دارد، اما قبل از هر استفاده درمانی، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید. همچنین، به دلیل احتمال تداخل با داروهای دیگر یا وجود حساسیتهای فردی، مصرف آن باید با احتیاط انجام شود.
کنگرفرنگی (Artichoke) :
این گیاه در طب سنتی ایران به عنوان ضد التهابی و ضد باکتریایی شناخته شده است. استفاده از کنگرفرنگی ممکن است در درمان برخی از مشکلات پوستی نیز مؤثر باشد.
کنگرفرنگی یا کاکوتی گیاهی است که در طب سنتی ایران به عنوان یک گیاه دارویی با خواص درمانی معروف است. در زیر به برخی از خواص درمانی کنگرفرنگی اشاره میشود:
ضد التهابی: کنگرفرنگی دارای خواص ضد التهابی است که میتواند در کاهش التهابهای مختلف، از جمله التهابهای مفصلی، مؤثر باشد.
ضد باکتریایی و ضد عفونی: تحقیقات نشان دادهاند که کنگرفرنگی ممکن است دارای خواص ضد باکتریایی و ضد عفونی باشد و در مقابل باکتریها و میکروبها مؤثر باشد.
خواص آرامبخش: مصرف کنگرفرنگی ممکن است خواص آرامبخش داشته باشد و به عنوان یک ماده آرامشبخش برای افرادی که با استرس و اضطراب مواجه هستند، مفید باشد.
تسکیندهنده درد: خواص تسکیندهنده درد کنگرفرنگی ممکن است در کاهش دردهای مختلف، از جمله دردهای عضلانی و مفصلی، مؤثر باشد.
استفاده در درمان مشکلات گوارشی: در طب سنتی ایران، کنگرفرنگی ممکن است برای درمان مشکلات گوارشی مانند نفخ و سوء هاضمه به کار رود.
تقویت سیستم ایمنی: برخی تحقیقات نشان دادهاند که کنگرفرنگی ممکن است به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کند و در پیشگیری از برخی از بیماریها نقش داشته باشد.
استفاده در مشکلات تنفسی: ممکن است کنگرفرنگی در کاهش علائم مشکلات تنفسی، مانند سرفه و آسم، مؤثر باشد.
توصیه میشود که قبل از هر استفاده درمانی، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید تا اطمینان حاصل کنید که استفاده از کنگرفرنگی با وضعیت سلامت شما سازگار است، به خصوص اگر داروهای دیگری مصرف میکنید.
خارشتر (Alhagi) :
خارشتر یک گیاه دارویی با خواص ضد التهابی و ضد عفونی است. در طب سنتی ایران ممکن است در کاهش درد و التهابهای مختلف مؤثر باشد.
خارشتر یا همان گلگاوزبان، یکی از گیاهان دارویی معروف در طب سنتی ایران است. این گیاه به عنوان یک منبع ارزشمند اطلاعات درمانی شناخته شده و خواص زیادی دارد. در زیر به برخی از خواص درمانی خارشتر اشاره شده است:
ترکیبات فعال: خارشتر حاوی ترکیباتی چون اسانسها، فلاونوئیدها، و ترکیبات فعال دیگر است که به خواص ضد التهابی و ضد عفونی شناخته میشوند.
ضد التهابی و ضد عفونی: خارشتر دارای خواص ضد التهابی و ضد باکتریایی است که میتواند در کاهش التهابها و مقابله با عفونتها مؤثر باشد.
تقویت سیستم ایمنی: برخی از ترکیبات خارشتر ممکن است به تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کنند و برخی از بیماریها را از بین ببرند.
ضد سرطان: برخی تحقیقات نشان دادهاند که خارشتر دارای ترکیباتی است که میتوانند به عنوان ضد سرطان عمل کنند و در پیشگیری از برخی از انواع سرطانها نقش داشته باشند.
تسکیندهنده درد: خواص تسکیندهنده درد خارشتر ممکن است در کاهش دردهای مختلف، از جمله درد عضلانی و مفصلی، مؤثر باشد.
کاهنده سطح قند خون: برخی از تحقیقات نشان دادهاند که خارشتر ممکن است در کاهش سطح قند خون و مدیریت دیابت مؤثر باشد.
آرامبخش و ضد اضطراب: خارشتر به عنوان یک گیاه آرامبخش شناخته شده است که ممکن است در کاهش استرس و اضطراب کمک کند.
استفاده در مشکلات گوارشی: در طب سنتی ایران، خارشتر ممکن است برای درمان مشکلات گوارشی مانند نفخ و سوء هاضمه به کار رود.
توجه داشته باشید که هر گونه استفاده از گیاهان دارویی باید با مشورت پزشک انجام شود، به خصوص اگر داروهای دیگری مصرف میکنید یا شرایط بهداشتی خاصی دارید. همچنین، ممکن است افراد حساسیت یا افرادی با برخی شرایط خاص نباید از این گیاه استفاده کنند.
نتیجهگیری:
در این مقاله، به بررسی تاریخچه و خصوصیات علمی برخی از گیاهان دارویی معروف در ایران پرداختیم. گیاهانی همچون زعفران، گلگاوزبان، نعناع، کنگرفرنگی، و خارشتر به عنوان بخشی از تراث طبیعی ایران در زمینه درمان و بهبودی مورد استفاده قرار گرفتهاند.
این گیاهان دارای خواص درمانی متعددی هستند که از جمله ضد التهابی، آرامبخش، تسکیندهنده درد، ضد باکتریایی، و تقویت کننده سیستم ایمنی میباشند. همچنین، تحقیقات نشان دادهاند که برخی از این گیاهان ممکن است در پیشگیری از برخی بیماریها و حتی در درمان بعضی از آنها مؤثر باشند.
با این حال، مهم است تا هنگام استفاده از گیاهان دارویی، نکات ایمنی و موارد تداخل با داروهای دیگر را در نظر گرفته و بهتر است با مشاوره پزشک یا متخصص تغذیه اقدام به مصرف آنها کرد. همچنین، افرادی که به هر دلیلی حساسیت به گیاهان دارویی دارند، باید از استفاده از آنها خودداری کنند.
با کمال مطمئنی، میراث گنجینه گیاهان دارویی ایران با توجه به خصوصیات علمی و تاریخچه این گیاهان، یک منبع ارزشمند برای تحقیقات آتی در حوزه پزشکی و تغذیه است.